Szybki piknik
Monday, October 24, 2011
Za oknami ciemno i coraz ciemniej, na dodatek zimno i nic się nie chce. Pora roku na pewno nie sprzyja spożywaniu posiłków na świeżym powietrzu (no chyba, że chodzi o pospieszne wtrząchnięcie kebaba) a już na pewno nie w formie pikników.
A przecież piknikować jest tak przyjemnie. Anglicy też o tym wiedzą i piknikują niemal identycznie jak my, gdyż wybierają się na picnic. Nauczyli się tego – jak zresztą wielu innych, przyjemnych rzeczy – od sąsiadów zza Kanału. Francuzi zajmowali się piknikowaniem od co najmniej 1694 roku, kiedy to pojawia się zwrot repas a piquenique. Różnica polegała jednak na tym, iż ów pierwotny piknik oznaczał nie wesołe przesiadywanie na zielonej trawie w towarzystwie wiklinowych koszy pełnych frykasów, a modny rodzaj towarzyskiego spotkania, na które każdy z uczestników przynosił coś od siebie – takie składkowe przyjęcie dla ludzi z socjety. Obecnie Francuzi nauczyli się już od Anglików, że piknik to jedzenie na świeżym powietrzu.
Pierwsza część wyrazu – pique - podobnie jak angielskie pick może oznaczać czynność jedzenia, zwłaszcza taki jego sposób, który po polsku najlepiej chyba oddać przez skubanie tj. konsumowanie małymi, skromnymi kęsami. Nique z kolei początkowo oznaczało nic, a potem drobną monetę. Zapewne trafiło do nowego słowa z powodu rymu z pique, a ponadto mogło oznaczać odrobinę. Wynika nam z tego niezbicie, iż picnic/piknik/piquenique to po prostu posiłek składający się z niewielkich porcji rozmaitych delikatesów.
W języku Szekspira wyraz pojawia się po raz pierwszy w jednym z listów 4. hrabiego Chesterfield, Philipa Dormera Stanhope’a, datowanym na rok 1748 i adresowanym do bawiącego w Berlinie syna:
I like the description of your pic-nic, where I take it for granted that your cards are only to break the formality of a circle.
Podoba mi się opisany przez ciebie pic-nic, aczkolwiek rozumiem, że w karty grasz jedynie po to by przełamać towarzyskie lody.
Anglikom jednak nieprędko przyszło udomowienie nowego zwyczaju. Aż do początku XIX wieku picnic oznaczał niemal wyłącznie zwyczaj zagraniczny. Także Niemcy piknikowali dopiero od 1748, a tacy Szwedzi od 1788. W słowniku angielskim z roku 1868 znajdujemy definicję świadczącą o stadium przejściowym znaczenia, pomiędzy “składkową bibą”, a” wyżerką na świeżym powietrzu”:
Picnic, open air party, in which a meal, to which each guest contributes a portion of the viands, is the essential characteristic.
Piknik, przyjęcie na świeżym powietrzu, którego cechą wyróżniającą jest fakt, iż każdy z gości przynosi część wiktuałów.
